Boekrecensies

Boekrecensies

Het Pillenprobleem is overal

Recensie H&W.pdf

HET PILLENPROBLEEM IS OVERAL

Dick Bijl. Het pillenprobleem. Waarom zoveel mensen medicijnen gebruiken die niet werken en niet helpen. Amsterdam: University Press BC, 2018. 211 pagina’s. ISBN 9789462985322. Prijs € 14,99.

Dit vlot leesbare boek gaat over de werkwijze van de farmaceutische industrie en de ontwikkeling en toelating van medicijnen tot de markt. Het is bedoeld voor artsen, patiënten en journalisten.

Dick Bijl beschrijft zijn zienswijze op ‘de ontspoorde medicijnenindustrie aan wier producten jaarlijks honderdduizenden mensen in de Europese Unie en Noord-Amerika onnodig sterven.’ Hij tracht de complexe materie begrijpelijk weer te geven en onderbouwt zijn zienswijze met herkenbare, zij het eenzijdig belichte voorbeelden, maar dat doet aan de boodschap niets af. Zo vindt Bijl de NHG-Standaard Anticonceptie een goede richtlijn, omdat de tweede generatie anticonceptiepil daarin pil van eerste keuze is. Kritischer is hij over de NHG-Stan
daard Depressie: wanneer een patiënt om een antidepressivum vraagt, kan dat een indicatie zijn om het voor te schrijven en dat vindt hij onjuist. Hij is ook kritisch over de NHG-Standaard ADHD, omdat deze in navolging van de multidisciplinaire richtlijn ADHD volgens hem te ruimhartig medicamenteuze therapie aanbeveelt. Volgens Bijl is deze aanbeveling gebaseerd op onderzoek van de Amerikaanse psychiater Biederman, die inmiddels door Harvard University is veroordeeld wegens belangenverstrengeling. Bijl merkt op dat artsen zijn opgeleid om diagnoses te stellen en vrijwel niet in staat zijn om de valkuilen van medicijnonderzoek te doorgronden. Datzelfde geldt voor richtlijnmakers en ‘misschien nog wel in sterkere mate omdat hun belangenconflicten hen het zicht op effectief interpreteren van onderzoeksresultaten belemmeren.’ Bij het NHG staat onafhankelijkheid hoog in het vaandel. Alle werkgroepleden vullen een belangenverklaring in en als de schijn van belangenverstrengeling niet kan worden weggenomen, worden er maatregelen getroffen. Daar zouden we als NHG meer transparant en expliciet over kunnen zijn. Dit boek laat het belang zien van deze onafhankelijkheid en hoe belangrijk het uitgangspunt ‘in dubio abstine’ in de dagelijkse praktijk nog altijd is. Bewustzijn en oplettendheid blijft belangrijk, ook bij geneesmiddelreclames die naar NHG-Standaarden verwijzen of deze vergezellen. ■

Monique Verduijn WAARDERING: 4 sterren


Antidepressiva en depressie

Antidepressiva kritisch belicht
https://www.medischcontact.nl/nieuws/boeken-en-films/media-en-cultuur/antidepressiva-en-depressie.htm

Het tekort aan kennis bij artsen over de (bij)werkingen van antidepressiva is niets minder dan ernstig, stelt patiënt Gerard Eggebeen in de inleiding bij Antidepressiva en depressie van oud-huisarts en epidemioloog Dick Bijl. Met zijn goed gedocumenteerde boek wil Bijl in die kennislacune voorzien. Hij beschrijft helder de weg die medicijnen moeten afleggen om toegang tot de markt te krijgen – zowel in meer algemene zin, als specifiek waar het gaat om de registratie van antidepressiva. Vrij zakelijk en feitelijk bespreekt hij de bijwerkingen en de plaats die deze medicijnen hebben gekregen in richtlijnen en standaarden.

Spannend wordt het in het tweede deel van Bijls boek, waarin hij uitweidt over de invloed van de farmaceutische industrie (belangenverstrengeling) en het wetenschappelijk onderzoek naar depressie en antidepressiva. Dat deel begint met enige, vrij rampzalige casuïstiek, waarna Bijl onder meer betoogt dat registratie-autoriteiten zich veel te weinig laten leiden door de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek, of daar op zijn best te selectief mee omgaan. Veel onderzoek is bovendien ondeugdelijk, zo laat hij zien aan de hand van fenomenen als regressie naar het gemiddelde, placebo-effecten en natuurlijk beloop.

Na een studie geneeskunde weten artsen ‘vrijwel niets’ over medicijnen, stelt Bijl. Dat gecombineerd met een epidemiologisch kennistekort maakt dat ze te vaak de fout ingaan bij het voorschrijven van antidepressiva. Met nadruk tekent hij daarbij aan de ziekte depressie serieus te nemen, maar ook dat antidepressiva ‘maar een klein beetje helpen bij slechts een zeer gering deel van patiënten (…)’. In zekere zin is Bijls boek daarmee ook een reactie op het hier eerder besproken Even Slikken. De zin en onzin van antidepressiva, van de psychiaters Vinkers en Vis. Het debat gaat voort.


Dodelijke psychiatrie en stelselmatige ontkenning.

Peter Gøtzsche
Rotterdam: Lemniscaat, 2016

Te bestellen via:

https://www.bol.com/nl/p/dodelijke-psychiatrie-en-stelselmatige-ontkenning/9200000059367372/

Gezondheid! Daar kun je wat van maken.

Den Haag, Ministerie van VWS, 2017.

Gratis te downloaden via:

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2017/01/25/gezondheid-daar-kun-je-wat-van-maken